Atak paniki u nastolatka to sytuacja, która paraliżuje rodzica. Dziecko nagle blednie, mówi, że nie może oddychać, łapie się za serce i twierdzi, że „zaraz umrze”.

Choć wygląda to dramatycznie, napad paniki nie zagraża życiu. To gwałtowna reakcja układu nerwowego na stres. Kluczowe jest szybkie, spokojne działanie.

W tym poradniku wyjaśniamy:

• jak rozpoznać atak paniki u dziecka,

• co robić w trakcie napadu,

• kiedy zgłosić się po pomoc,

• jak zapobiegać kolejnym epizodom.

•  

Czym jest atak paniki u nastolatka?

Atak paniki to nagły, intensywny epizod lęku bez realnego zagrożenia. Organizm uruchamia mechanizm „walcz albo uciekaj”, mimo że sytuacja jest bezpieczna.

Napad trwa zwykle 5–20 minut, ale subiektywnie wydaje się dużo dłuższy.

Najczęstsze przyczyny ataków paniki u młodzieży:

• przewlekły stres szkolny (zobacz też: [Stres szkolny – jak pomóc nastolatkowi?]),

• presja osiągnięć i perfekcjonizm,

• konflikty rówieśnicze,

• nadmierne korzystanie z mediów społecznościowych,

• problemy rodzinne,

• brak regulacji emocji.

Jeśli ataki się powtarzają, mogą prowadzić do zaburzeń lękowych.

Atak paniki u dziecka – objawy, które powinny zaniepokoić

Nie każde zdenerwowanie to napad paniki. Charakterystyczne jest nagłe wystąpienie kilku objawów jednocześnie.

Objawy fizyczne ataku paniki:

• przyspieszone bicie serca,

• duszność lub hiperwentylacja,

• drżenie rąk,

• zawroty głowy,

• zimne poty,

• mrowienie w kończynach,

• nudności lub ból brzucha.

Objawy psychiczne:

• silny lęk przed śmiercią,

• poczucie utraty kontroli,

• derealizacja („świat wydaje się nierealny”),

• strach przed „zwariowaniem”.

U młodszych dzieci napad paniki może wyglądać jak:

• nagły płacz,

• krzyk,

• chowanie się,

• silne przywieranie do rodzica.

•  

Jeśli podobne objawy pojawiają się cyklicznie, warto rozważyć konsultację specjalistyczną.

Napad paniki – co robić krok po kroku?

Najważniejsza zasada: Twoje opanowanie reguluje emocje dziecka.

1. Zapewnij bezpieczeństwo i spokój

• odejdźcie w ciche miejsce,

• usiądź obok,

• mów spokojnym, wolnym głosem.

Powiedz:

„To atak paniki. Minie. Jestem z Tobą.”

Nie mów:

• „Uspokój się”

• „Przesadzasz”

• „To nic takiego”

2. Reguluj oddech (kluczowy element)

Hiperwentylacja nasila objawy.

Zastosuj schemat:

• wdech nosem – 4 sekundy

• zatrzymanie – 4 sekundy

• wydech ustami – 6 sekund

Oddychaj razem z dzieckiem.

To obniża poziom adrenaliny i uspokaja układ nerwowy.

3. Technika 5-4-3-2-1 (uziemienie)

Poproś, aby dziecko wymieniło:

• 5 rzeczy, które widzi,

• 4 rzeczy, które dotyka,

• 3 dźwięki,

• 2 zapachy,

• 1 smak.

Ta metoda przenosi uwagę z lęku na rzeczywistość.

4. Nie analizuj przyczyn w trakcie

Rozmowę o powodach ataku przeprowadź dopiero po ustąpieniu objawów. W trakcie napadu skupiamy się wyłącznie na regulacji.

Kiedy zgłosić się do specjalisty?

Skontaktuj się z psychologiem lub psychiatrą dziecięcym, jeśli:

• ataki powtarzają się częściej niż 1–2 razy w tygodniu,

• dziecko zaczyna unikać szkoły,

• pojawia się bezsenność,

• występują objawy depresji (zobacz: [Depresja u nastolatka – objawy i wsparcie]),

• lęk ogranicza codzienne funkcjonowanie.

Wczesna interwencja skraca czas terapii i zmniejsza ryzyko rozwoju zaburzeń lękowych.

Kiedy wezwać pomoc medyczną (112)?

Wezwij pogotowie, jeśli:

• ból w klatce piersiowej nie ustępuje,

• pojawia się utrata przytomności,

• występują drgawki,

• to pierwszy epizod i nie masz pewności, czy to atak paniki.

Bezpieczeństwo zawsze jest priorytetem.

Jak zapobiegać kolejnym atakom paniki?

1. Regularne rozmowy o emocjach

Codzienne krótkie pytania:

„Jak się dziś czułeś?”

To buduje kompetencje emocjonalne (zobacz: [Emocje chłopców – dlaczego rzadziej proszą o pomoc?]).

2. Higiena snu

• 8–9 godzin snu,

• brak telefonu przed snem,

• stałe godziny zasypiania.

3. Ograniczenie kofeiny

Energy drinki i nadmiar kawy nasilają objawy lęku.

4. Aktywność fizyczna

Ruch redukuje kortyzol i napięcie emocjonalne.

5. Nauka regulacji stresu

• techniki oddechowe,

• mindfulness,

• warsztaty rozwoju emocjonalnego.

Fundacja Krok Wyżej prowadzi działania wspierające młodzież w budowaniu odporności psychicznej i regulacji emocji.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy atak paniki jest niebezpieczny?

Nie zagraża życiu, ale wymaga reakcji i obserwacji.

Czy ataki paniki mogą minąć same?

Czasem tak, ale powtarzające się epizody wymagają konsultacji.

Czy to oznacza zaburzenie psychiczne?

Nie zawsze. Może być reakcją na przeciążenie stresem.

Podsumowanie

Atak paniki u nastolatka to sygnał, że jego układ nerwowy jest przeciążony.

Kluczowe są:

• szybka regulacja oddechu,

• spokojna obecność dorosłego,

• obserwacja częstotliwości,

• ewentualna konsultacja specjalistyczna.

Im wcześniej zareagujemy, tym mniejsze ryzyko rozwoju zaburzeń lękowych.

Wszystkie dokumenty są dostępne publicznie i aktualizowane zgodnie z wymogami ustawy o fundacjach.

Dokumenty i informacje

Polityka prywatności i plików cookies

Sprawozdania finansowe i merytoryczne

Statut Fundacji

Regulamin darowizn online

Sprawdź w KRS

Każde wsparcie ma znaczenie. Dzięki Tobie możemy pomagać, uczyć i inspirować do robienia swojego kroku wyżej.

FUNDACJA KROK WYŻEJ

UL. MARCINA KASPRZAKA 31/119

01-234 WARSZAWA

KRS: 0001200272

NIP: 5273187804

REGON: 543012528

© 2025 Fundacja Krok Wyżej. Wszystkie prawa zastrzeżone.